Variatie en differentiatie met meer architecten
Als een gemeente in een nieuwbouwwijk meer variatie wil realiseren dan gebruikelijk, kijkt men vaak naar particulier opdrachtgeverschap. De nadruk ligt dan op individueel opdrachtgeverschap, waarbij elke woning wordt ontworpen door een andere architect. De inspiratie voor stedelijke dichtheden komt dan van ’Hollandse watersteden’, Scandinavische Hanzesteden en Amsterdamse grachtenpanden. Maar dezelfde inspiratie kan ook op andere manieren tot variatie en differentiatie leiden.

De 1:V:1-variant (1 opdrachtgever - veel architecten) biedt variatie zonder de uitvoerbaarheid en de realisatiezekerheid in gevaar te brengen. Afhankelijk van de gewenste differentiatie krijgen de architecten daarbij een ander soort opdracht. Daarbij is de eenheid in het plan niet een straat, rij of bouwblok, maar de individuele woning of een blokje van drie tot vier verwante woningen.

Door en met elkaar
De ontwerpen van de verschillende architecten worden door elkaar gebruikt. Daarom spreken zij voor de compositie en de aansluitingen vooraf een aantal principes af. Zo sluit ook het werk van stedenbouwkundigen en architecten beter op elkaar aan. Op sommige plaatsen werken architecten en stedenbouwkundigen daarom al intensief samen bij het maken van het stedenbouwkundige plan.

De combinatie van stedenbouwkundige, programmatische en locatiespecifieke eisen leidt voor ieder project tot een ander kader. Daarbij horen ook afspraken over materiaalgebruik, aansluitingen, en de richtingen waarin de variatie wordt gezocht.
Uit de gehanteerde ordeningsprincipes ontstaat enerzijds ontwerpgemak en anderzijds visuele variatie op verschillende schaalniveaus. Niet alleen de woningen worden zo verschillend, maar ook het aanzien van blokken, rijen en straten. Zo kan zelfs in zes maanden een woonwijk worden gebouwd met het aanzien van een organisch gegroeid dorp.

Voor iedereen beter
Daarbij moeten de architecten soms wel concessies doen. Maar de samenwerking werkt ook inspirerend. “De samenwerking heeft ook echt meer variatie opgeleverd. Als je in je eentje gaat ontwerpen, vind je toch minder oplossingen dan wanneer je er met meer architecten tegelijk aan kunt werken. Ook de onderlinge discussies hebben meerwaarde voor het plan opgeleverd. Het wordt er echt beter van als je het aan elkaar moet uitleggen en verdedigen. Het commentaar van je collega’s werkt prikkelend. Je gaat over alle details meer nadenken, en dan maakt iedereen het beter.”

Rapport nr 19, ISBN/EAN 9789054720683, gaat over de volgende personen, projecten en plaatsen en is een aanvulling op rapport nr 15 (Sfeer en stijl).

De presentatiebijeenkomst was op 3 november in Waterrijk Woerden. Ruim 100 stedenbouwkundigen, architecten, ontwikkelaars, wethouders en projectleiders van gemeentes en corporaties volgden de rondleidingen van supervisor Edzo Bindels, de architecten en de projectleiders van de gemeente. Voor de goedgevulde prijzenkast van SC Woerden ontving wethouder Johan Strik het eerste exemplaar van het rapport.
Het AD schreef een serie verslagen over de bijeenkomst.
Ook de lokale radio zond tijdens de rondleiding een aantal interviews uit (RPL FM Actueel, 09-11, Gemeente deed het goed in Waterrijk).